Omgaan Met Ouders

Een praktische gids in gespreks-en communicatietechnieken voor leerkrachten.

Aanleiding voor het schrijven van dit boek

In de periode dat ik bij het P.M.S., het huidige C.L.B., werkte kreeg ik vaak leerkrachten over de vloer die toch wel enigzins met ongemakken een komend oudergesprek tegmoet zagen. Vaak vroegen ze zich- wanneer ze slecht nieuws moesten melden- met een zucht af: 'Hoe moet ik dit nu gaan vertellen...' en dan gaf ik als eenvoudig advies: Vertel wat je nu tegen mij zegt aan de ouders... Maar daar blijft het natuurlijk niet bij.

De toenmalige directie van het Sint- Pietrersinstituut te Gent vroeg mij rond dit thema een lezing te geven voor haar personeel. Dit had succes en ook andere scholen begonnen te vragen of ik hun leerkrachten kon helpen bij het voeren van moeilijke gesprekken met ouders. De neerslag van al deze ervaringen, de vele verhalen en anekdotes van de leerkrachten bundelde ik in het boek 'Omgaan met ouders. Een praktische handleiding in gespreks- en communicatietechnieken voor leerkrachten'. Uitgegeven bij LannooCampus. Het boek verscheen in 2005 en de tweede oplage ervan in 2006.

top

Inhoud

Ondanks alle inspanningen verloopt de communicatie tussen de school (leerkrachten en directie) en de ouders vaak gebrekkig of ondoeltreffend en soms ronduit roblematisch. De communicatie raakt verstoord en bij onopgloste conflicten tussen ouders en leerkrachten zijn beide partijen (en het kind) de verliezers.

Ik had hierover talrijke gesprekken met leerkrachten en directies die advies vroegen rond het voeren van 'slechtnieuws' gesprekken, zoals het moeten meedelen dat het kind niet kan overgaan, betrapt is op druggebruik op school, zware gedragsproblemen vertoont, spijbelt, dat er een vermoeden van anorexia is, enzovoort. Dit leiddde uiteindelijk tot het schrijven van dit boek, dat o.a. een antwoord geeft op volgende vragen: hoe knoop je het geprek aan met de ouders? Hoe breng je het beste slecht nieuws aan hen over? Welke strategieŽn kun je hanteren om het gesprek gaande te houden? Wat is beter te vermijden? Hoe kun je gerichte informatie verkrijgen van de ouders? Hoe ga je ouders ertoe brengen dat ze constructief meewerken bij het nemen van moeilijke beslissingen? Hoe kun je leren jouw eigen emoties en die van anderen te hanteren?

Recent wordt heel veel aandacht besteed in de media rond het probleem van agressie op scholen. Daarmee wordt bedoeld zowel agressie van leerlingen, als van ouders, als van derden (bijvoorbeeld leerlingen van een andere school) naar leerkrachten. Het onveiligheidsgevoel bij leerkrachten neemt toe. Velen vragen zich af wat concreet te doen in een geval van verbale of zelfs fysieke agressie. In de trainingen wordt uitgelegd hoe je in eerste instantie agressie kan voorkomen, door bijvoorbeeld geen waardeoordelen uit te spreken of moraliserende woorden te gebruiken maar je aan de weergave van objectieve feiten te houden. Wanneer de ouder of leerling agressief wordt moet je methodes aanwenden om die agressie om te buigen. Soms dien je ook heel assertief op te treden.

Het boek legt de mogelijke valkuilen bloot en toont aan hoe een onderhoud met de ouders; aanvankelijk evoluerend naar een spiraal van negatieve emoties, kan worden omgebogen tot een constructief gesprek. Dit alles wordt geÔllustreerd aan de hand van talrijke concrete voorbeelden.

Nieuw aan dit boek is dat het een soort schema levert voor de opbouw van het gesprek met de ouder(s) zodanig dat je niet terechtkomt in 'los zand' gesprekken. Het vijf stappen model-samengevat met het letterwoord 'MEPPEN' - dat geschetst wordt, biedt je een ruggesteun waardoor je geen essentiŽle stappen overslaat in het gesprek met de ouder(s).

top

Interactieve lezingen

Op vraag van scholen organiseer ik interactieve lezingen/trainingen in het omgaan met ouders. Vaak gebeurt dit in het kader van een pedagogische studiedag, soms ook tijdens personeelsvergaderingen, zie lezingen.

top

Project Klasse TV

Begin 2011 vroeg het blad Klasse mij om mee te werken aan een reeks rond 'Het oudercontact', zie Klasse TV.

Hier een samenvatting van enkele tips uit reeks 1.

Tip 1. Een goed gesprek begint reeds lang voor je met de ouders samen aan tafel zit.

Er zijn een aantal interne en externe condities die moeten nageleefd worden vooraleer je een goed gesprek kan starten. Een externe factor die moet bewaakt worden is dat je voldoende tijd uittrekt, liefst buiten de gewone 10 minuten oudercontacten, zeker wanneer het een zwaar probleem betreft. Zorg tevens voor een rustige ruimte en vermijdt storende elementen (telefoon, collega's die binnen en buiten lopen, enz.). Handel een gesprek niet vlug af op de speelplaats bvb, maar maak de ouders duidelijk dat je bereid bent op een ander moment tijd te voorzien. De ouders voelen zich niet afgewezen en jijzelf hebt de mogelijkheid je voldoende voor te bereiden op het gesprek. Dit kan zijn het leerlingendossier inkijken of materiaal verzamelen zodat je het probleem concreet kan voorstellen naar de ouders toe.

Tip 2. Heb oor en oog voor wat er leeft bij de ouders.

Neem een rustige en open houding aan, geef voldoende aandacht, creŽer een sfeer van veiligheid en vertrouwen. Hanteer een actieve luisterhouding en toon respect voor de mening van de ouders. Maak van het gesprek geen monoloog maar voorzie voldoende kansen voor wederzijdse uitwisseling van informatie. Na het melden van het probleem is het zaak de mening van de ouders te bevragen. Merkt u dit ook? Is hij of zij thuis ook zo? Wordt je gewaar dat er verschillen zijn, benoem deze dan en tracht door een vraaggesprek uit te vinden hoe het komt dat de opvattingen uit elkaar lopen. Tracht kenmerken van het gezin af te leiden, hun ontwikkelingsniveau en mate van verbaal uitdrukkingsvermogen en hun bereidheid om over het probleem te willen praten en eventuele medewerking te willen verlenen.

Tip 3. Geef niet toe aan vermijdingsgedrag

Stel bij problemen het gesprek niet uit en wacht niet tot de volgende ouderavonden. Wees eerlijk en duidelijk, gebruik geen omwegen. Dit loont op lange termijn. Na een inleidende empathische zin ('Het spijt me heel erg' ) meld je zo snel mogelijk het slechte nieuws. Begin het gesprek niet met uitgebreid lof te zwaaien over de leerling. Nadien een bocht moeten nemen van 180 graden kan voor problemen en frustraties zorgen.